Ashtanga joga to fascynująca ścieżka, która przyciąga osoby szukające czegoś więcej niż tylko zwykłej aktywności fizycznej. Jeśli marzysz o praktyce, która jednocześnie wzmocni Twoje ciało, wyostrzy umysł i wprowadzi dyscyplinę, to ashtanga może być właśnie tym, czego potrzebujesz. To ustrukturyzowana, dynamiczna forma jogi, która oferuje głębokie wyzwania i równie głębokie nagrody.
Ashtanga joga: Odkryj tajemniczą ścieżkę ośmiu członów
Ashtanga joga to dynamiczna forma hatha jogi, której systematyczne ćwiczenie zostało spopularyzowane na Zachodzie przez Sri K. Pattabhi Joisa. Sama nazwa "ashtanga" pochodzi z sanskrytu i oznacza "osiem członów", co bezpośrednio nawiązuje do ośmiostopniowej ścieżki jogi, opisanej w starożytnych Jogasutrach Patańdźalego. Jest to praktyka, która kładzie nacisk na synchronizację oddechu z ruchem, tworząc płynny, medytacyjny przepływ. W Polsce ashtanga zyskuje coraz większe uznanie jako metoda holistycznego rozwoju, łącząca intensywny trening fizyczny z głęboką pracą nad umysłem.
Sri K. Pattabhi Jois, którego często nazywa się ojcem współczesnej ashtanga jogi, przez dekady nauczał tego systemu w Indiach, a następnie podróżował po świecie, dzieląc się swoją wiedzą. Jego nauki ukształtowały sposób, w jaki ashtanga jest praktykowana globalnie. To właśnie dzięki niemu ten starożytny system stał się dostępny dla milionów ludzi na całym świecie, oferując im drogę do zdrowia, siły i wewnętrznego spokoju.
W porównaniu do innych popularnych stylów jogi, takich jak Hatha czy Vinyasa, ashtanga wyróżnia się kilkoma kluczowymi cechami. Podczas gdy Hatha joga często skupia się na dłuższym przebywaniu w poszczególnych asanach, a Vinyasa może oferować większą swobodę w tworzeniu sekwencji, ashtanga charakteryzuje się niezmiennymi, stałymi seriami pozycji. Każdy ruch jest ściśle powiązany z oddechem (vinyasa), a praktyka obejmuje również stosowanie bandh (zamków energetycznych) i drishti (punktów skupienia wzroku). Ta ustrukturyzowana natura sprawia, że ashtanga jest niezwykle precyzyjna i wymagająca, budując siłę, elastyczność i wytrzymałość w sposób metodyczny.
Oto kluczowe różnice:
- Struktura: Ashtanga oferuje stałe serie, podczas gdy Vinyasa jest bardziej elastyczna, a Hatha często skupia się na pojedynczych asanach.
- Dynamika: Ashtanga jest bardzo dynamiczna dzięki vinyasie, podobnie jak Vinyasa, ale z ustaloną sekwencją. Hatha bywa bardziej statyczna.
- Elementy dodatkowe: Bandhy i Drishti są integralną częścią ashtangi, co nie zawsze jest tak mocno podkreślane w innych stylach.
Filary praktyki ashtangi: 5 kluczowych elementów
Sercem praktyki ashtanga jogi jest płynne połączenie oddechu z ruchem. Vinyasa to nie tylko technika, ale filozofia, która przenika całą praktykę. Każdy wdech i wydech jest precyzyjnie zsynchronizowany z konkretnym ruchem, tworząc nieprzerwany strumień energii. Ten dynamiczny przepływ generuje wewnętrzne ciepło, znane jako tapas. To właśnie to wewnętrzne "spalanie" jest kluczem do oczyszczania organizmu z toksyn, poprawy krążenia i budowania siły od wewnątrz.
Kolejnym fundamentalnym elementem jest Oddech Ujjayi. Jest to specyficzny rodzaj oddechu, który można opisać jako ciche, morskie szumienie. Uzyskuje się go poprzez lekkie zwężenie głośni. Oddech Ujjayi nie tylko pomaga utrzymać rytm i synchronizację z ruchem, ale także działa uspokajająco na umysł, jednocześnie podgrzewając ciało od środka. Pomaga to w głębszym rozluźnieniu mięśni i zwiększa świadomość ciała.
Bandhy, czyli zamki energetyczne, to świadome, kontrolowane napięcia określonych grup mięśniowych. Mają one na celu kumulację i kierowanie energii życiowej, zwanej praną, wewnątrz ciała. Najczęściej stosowane bandhy to:
- Mula Bandha: zamek krocza, który pomaga w stabilizacji miednicy i kierowaniu energii w górę.
- Uddiyana Bandha: zamek brzucha, który wspiera pracę narządów wewnętrznych i pomaga w utrzymaniu postawy.
- Jalandhara Bandha: zamek gardła, który reguluje przepływ energii w górnej części ciała.
Drishti to punkty skupienia wzroku, które są przypisane do każdej pozycji w sekwencji ashtangi. Praktykowanie drishti pomaga w budowaniu niezwykłej koncentracji, wyciszeniu umysłu i wycofaniu zmysłów ze świata zewnętrznego. Skupienie wzroku na określonym punkcie zapobiega rozproszeniu uwagi i pogłębia medytacyjny aspekt praktyki.
Ostatnim, ale równie ważnym filarem są stałe serie asan. Ashtanga joga składa się z sześciu ustalonych sekwencji, od najprostszej do najbardziej zaawansowanej. Tradycyjnie uczeń przechodzi do następnej serii dopiero po pełnym opanowaniu poprzedniej. Najczęściej praktykowaną i stanowiącą fundament jest Pierwsza Seria, znana jako Yoga Chikitsa, czyli "terapia jogą". Jej głównym celem jest oczyszczenie, wzmocnienie i zbalansowanie ciała, przygotowując je na kolejne etapy praktyki.
Twoja pierwsza sesja ashtangi: Jak wyglądają zajęcia?
Kiedy po raz pierwszy trafisz na zajęcia ashtanga jogi, możesz spotkać się z dwoma głównymi formatami nauczania. Pierwszy to zajęcia prowadzone (Led Class). Podczas nich nauczyciel krok po kroku prowadzi całą grupę przez ustaloną sekwencję, dyktując nazwy asan i licząc przejścia między nimi (vinyasy) w sanskrycie. Jest to doskonały sposób dla początkujących, aby nauczyć się prawidłowej kolejności pozycji, zrozumieć rytm praktyki i poczuć przepływ energii. Nauczyciel dba o to, by tempo było odpowiednie dla całej grupy.
Drugi, bardziej tradycyjny format to styl Mysore. Nazwa pochodzi od miasta Mysore w Indiach, gdzie Sri K. Pattabhi Jois przez lata nauczał. W tym stylu każdy praktykujący pracuje we własnym tempie, zgodnie z rytmem swojego oddechu i zapamiętaną sekwencją. Nauczyciel porusza się po sali, obserwując uczniów, oferując indywidualne wskazówki, korekty i pomoc w trudniejszych pozycjach. Styl Mysore pozwala na głębokie zanurzenie się w praktyce i pracę nad własnym ciałem i umysłem bez presji zewnętrznego tempa. Jest to metoda niezwykle efektywna zarówno dla osób rozpoczynających swoją przygodę z jogą, jak i dla tych, którzy chcą pogłębić swoją praktykę.
Pierwsza Seria, Yoga Chikitsa, jest zazwyczaj punktem wyjścia dla większości praktykujących. Jej celem jest przede wszystkim oczyszczenie i wzmocnienie ciała. Poprzez sekwencję pozycji, które stopniowo wprowadzają w coraz głębsze skręty, skłony i pozycje stojące, seria ta pomaga uwolnić napięcia, wzmocnić mięśnie i stawy, a także poprawić trawienie i ogólną kondycję fizyczną. Jest to fundament, na którym buduje się dalszy rozwój w ashtandze.
Dla kogo jest ashtanga joga? Prawdy i mity o wymaganiach
Często pojawia się pytanie, czy aby zacząć praktykę ashtangi, trzeba być już bardzo rozciągniętym i silnym. Odpowiedź brzmi: niekoniecznie. Choć ashtanga jest z pewnością wymagająca fizycznie i z czasem buduje imponującą siłę oraz elastyczność, jej tradycyjny styl Mysore pozwala na stopniowe wprowadzanie do praktyki. Początkujący mogą zaczynać od podstawowych pozycji i powoli, krok po kroku, budować swoje możliwości. Kluczem jest cierpliwość i akceptacja własnego ciała na danym etapie.
Jednak jak każda intensywna forma aktywności fizycznej, ashtanga joga może mieć pewne przeciwwskazania. Należy zachować szczególną ostrożność lub skonsultować się z lekarzem i nauczycielem w przypadku:
- Poważnych kontuzji, zwłaszcza dotyczących kręgosłupa, stawów kolanowych, biodrowych czy barkowych.
- Ciąży jeśli nie praktykowałaś ashtangi regularnie przed zajściem w ciążę, lepiej wybrać łagodniejsze formy jogi.
- Problemów z sercem, nadciśnienia lub innych schorzeń układu krążenia.
- Niestabilności emocjonalnej lub silnego stresu, który mógłby zostać spotęgowany przez intensywność praktyki.
Ashtanga joga to jednak znacznie więcej niż tylko ćwiczenia fizyczne. To potężna ścieżka rozwoju mentalnego. Dyscyplina wymagana do regularnego stawania na macie, pokonywanie własnych ograniczeń i codzienne mierzenie się z wyzwaniami na macie buduje niezwykłą samodyscyplinę, cierpliwość i siłę mentalną. Ucząc się akceptować trudności i podchodzić do nich z determinacją, rozwijamy odporność psychiczną, która przekłada się na wszystkie sfery życia poza matą.
Korzyści z ashtangi: Ciało i umysł w harmonii
Regularna praktyka ashtanga jogi przynosi szereg wszechstronnych korzyści, które wpływają zarówno na ciało, jak i umysł:
- Wzrost siły, elastyczności i wytrzymałości: Dynamiczne sekwencje i długie przebywanie w pozycjach budują silne, elastyczne i wytrzymałe ciało.
- Poprawa postawy i krążenia: Wzmocnienie mięśni głębokich i praca nad prawidłowym ułożeniem ciała korygują postawę, a intensywny przepływ krwi usprawnia krążenie.
- Lepsza praca układu oddechowego: Oddech Ujjayi i synchronizacja oddechu z ruchem znacząco zwiększają pojemność płuc i efektywność oddychania.
- Detoksykacja organizmu: Intensywne pocenie się podczas praktyki jest naturalnym procesem oczyszczania ciała z toksyn.
- Redukcja tkanki tłuszczowej: Dynamiczny charakter ashtangi jest doskonałym treningiem cardio, wspierającym utrzymanie zdrowej wagi.
- Poprawa koncentracji i uważności: Skupienie na oddechu, bandhach i drishti wyostrza umysł i rozwija zdolność do bycia "tu i teraz".
- Redukcja stresu i napięcia: Regularna praktyka pomaga uwolnić nagromadzone napięcie fizyczne i psychiczne, prowadząc do głębszego relaksu.
- Rozwój samodyscypliny i cierpliwości: Konieczność regularnego stawania na macie i stopniowego pokonywania wyzwań buduje silny charakter.
- Większy spokój ducha: Połączenie wysiłku fizycznego z medytacyjnym aspektem praktyki prowadzi do wewnętrznej harmonii i spokoju.
Długofalowe efekty regularnej praktyki ashtangi są znaczące. Poprzez połączenie pracy z ciałem i umysłem, ashtanga wspiera holistyczny rozwój, prowadząc do trwałej poprawy jakości życia, większej świadomości siebie i ogólnego poczucia dobrostanu. To inwestycja w zdrowie fizyczne i psychiczną równowagę na lata.
Przeczytaj również: Jak urządzić pokój do jogi? Stwórz swoją oazę spokoju
Jak zacząć praktykę ashtangi w Polsce i uniknąć typowych błędów?
Rozpoczęcie przygody z ashtanga jogą w Polsce jest łatwiejsze niż myślisz, ale wymaga świadomego podejścia. Kluczowe jest znalezienie dobrej szkoły i doświadczonego nauczyciela. Szukaj miejsc, które oferują zarówno zajęcia prowadzone, jak i styl Mysore. Zwróć uwagę na kwalifikacje nauczyciela, jego doświadczenie w nauczaniu ashtangi i podejście do uczniów. Dobry nauczyciel powinien być cierpliwy, uważny i potrafić dostosować wskazówki do indywidualnych potrzeb, jednocześnie dbając o bezpieczeństwo praktyki.
Początkujący często popełniają kilka typowych błędów, które mogą spowolnić ich postępy lub nawet prowadzić do kontuzji. Oto kilka z nich:
- Nadmierne ambicje (ego): Chęć jak najszybszego przejścia do kolejnych serii lub naśladowanie zaawansowanych praktykujących bez odpowiedniego przygotowania. Pamiętaj, że ashtanga to podróż, a nie wyścig.
- Pośpiech: Przeskakiwanie przez etapy nauki, ignorowanie podstawowych zasad vinyasy czy bandh.
- Porównywanie się z innymi: Każdy ma inne ciało i tempo nauki. Skup się na własnej praktyce i postępach.
- Ignorowanie sygnałów ciała: Przemęczanie się lub ignorowanie bólu może prowadzić do kontuzji. Słuchaj swojego ciała i odpoczywaj, gdy tego potrzebujesz.
- Nieregularna praktyka: Ashtanga wymaga konsekwencji. Krótkie, ale regularne sesje są znacznie bardziej efektywne niż sporadyczne, intensywne treningi.
Najważniejsze w rozpoczęciu praktyki ashtangi jest zaufanie procesowi. Pozwól sobie na naukę, bądź cierpliwy i konsekwentny. Regularność, uważność na własne ciało i cieszenie się drogą, a nie tylko celem, to klucz do długoterminowego rozwoju i satysfakcji z praktyki ashtanga jogi.
